Jakie są 3 najbiedniejsze kraje świata? Jakie są przyczyny ich słabego rozwoju i biedy? Jakie panują w nich warunki?

🇸🇴 Somalia

Jednym z najbiedniejszych państw na świecie pod względem PKB per capita jest Somalia. Wskaźnik PKB per capita w Somalii wynosi 127 dolarów1. W 2020 roku stopa bezrobocia wyniosła około 13.1%2 a wskaźnik inflacji w 2022 roku 6,84%3. Ponad 60% ludności w Somalii jest niepiśmiennych (wysoki odsetek analfabetyzmu)4. Najważniejszym sektorem gospodarki kraju jest rolnictwo. Udział rolnictwa z leśnictwem i rybołówstwem w krajowym PKB wynosi ponad 60%. Główne rośliny uprawne to: banany, trzcina cukrowa i bawełna. W Somalii występują liczne surowce mineralne, m.in.: rudy uranu, żelaza, manganu, cyny, złota, srebra, gipsu oraz ropa naftowa. Pomimo bogactwa surowców w państwie panuje kryzys żywnościowy i humanitarny. Somalia uznawana jest za państwo upadłe5

▪ Powody słabego rozwoju kraju i biedy

☀ Postępujące zmiany klimatyczne

Powodzie i susze występujące jednocześnie stanowią podstawową udrękę kraju. Somalia jest słabo przygotowana do radzenia sobie z destabilizującym wpływem podwójnych kryzysów środowiskowych. Region ogólnie wysycha, ale występują ekstremalne opady deszczu. Jedyne źródła wody w Somalii to dwie sezonowe rzeki. Jeśli pada, to woda jest, jeśli opadów brak, to ludzie nie mają co pić. Wielkie, nagłe wezbrania wód w rzekach powodują niszczenie brzegów rzek i zalewanie pól, domów, zabijają zwierzęta i zmuszają ludzi do ucieczek. Rzeka wystąpiła z brzegów w 2019 r., ale podobne incydenty wystąpiły w 2018 i 2015r.6 Nietypowo silne opady deszczu stworzyły dogodne warunki do rozwoju populacji pustynnej szarańczy, która zniszczyła dziesiątki tysięcy upraw i pastwisk. Chociaż w XX wieku w tym regionie wielokrotnie występowały plagi szarańczy, skala tego wybuchu była największa od 25 lat właśnie w latach 2019-20207. Z drugiej również strony, susza pogłębia trwający od lat kryzys, który grozi zwiększeniem liczby osób potrzebujących pomocy humanitarnej o 30 proc. w 2022 roku, z obecnych 5,9 mln do 7,7 mln8. Z powodu złych warunków sanitarnych co jakiś czas wybuchają epidemie cholery, teraz towarzyszy temu jeszcze pandemia COVID-19.

⚔️ Destabilizacja polityczna kraju. Chaos i wojny.

Jeszcze przed wybuchem wojen domowych, Somalia pod rządami dyktatora Mohammeda Siad Barre była krajem ubogim, uwikłanym w wojny z sąsiadami, a w latach 80. również pogrążonym w kryzysie gospodarczym, z którym upaństwowione przez socjalistyczny rząd przedsiębiorstwa nie mogły sobie poradzić. W ostatnim czasie mają miejsce starcia między siłami prezydenta i premiera, przemoc dżihadystów, którzy nadal przeprowadzają ataki w całym kraju. Władzę często reprezentują małe zbrojne gangi i organizacje plemienne. Obszary w Somalii są trudno dostępne, gdyż kontroluje je organizacja Al-Shabaab, która terroryzuje lokalną ludność. W Somalii zmieniono alfabet na arabski. Niestety większość obywateli do dziś się go nie nauczyła i posługuje się rysunkami. Prawie 30-letnia wojna stworzyła całe pokolenie analfabetów, ponieważ nie możliwa była normalna edukacja w trakcie wojny9.

🤑 Korupcja.

Według Indeksu Percepcji Korupcji w 2021, Somalia jest jednym z najbardziej skorumpowanych państw na świecie. Zajęła 179 miejsce na świecie uzyskując 13/100 pkt10. Korupcja i terroryzm w Somalii są tak wysokie, że nawet rząd Somalii akceptuje publiczną sprzedaż broni i amunicji.

🏴‍☠️ Piractwo morskie i przechwytywanie transportów.

Jedzenie jest towarem najwyższej wartości. Dary pochodzące od organizacji humanitarnych są przedmiotem handlu na tzw. czarnym rynku i nie trafiają do potrzebujących. Część statków handlowych jest porywana i uwalniania za okup11.

🛢️ Problemy z eksploatacją złóż.

Brak funduszy, dróg (zniszczone w czasie walk), wody, a także walki wewnętrzne uniemożliwiają eksploatację złóż. Dodatkowo, anarchia administracyjna sprawia, że znaczna część produkcji i wydobycia jest rabowana i dostępna w obrocie czarnorynkowym12.

🇧🇮 Burundi

Burundi jest krajem pozbawionym dostępu do morza, ubogim w zasoby i posiadającym słabo rozwinięty sektor produkcyjny. Jego gospodarka opiera się na rolnictwie z wykorzystaniem tradycyjnych metod (m.in. motyki, sierpy, grabie). Z rolnictwa utrzymuje się ok. 93% ludności13. Uprawia się głównie kawę, bawełnę, herbatę, kukurydzę, sorgo, słodkie ziemniaki i banany. PKB per capita w Burundi wynosi 260 dolarów14. Wskaźnik inflacji w styczniu 2022 roku wyniósł 12,296%15, a stopa bezrobocia w 2020 roku – 0.80%16. Z powodu biedy wielu młodych ludzi nie ma możliwości nauki: tylko 37% chłopców i 29% dziewcząt uczęszcza do szkoły. Wielu młodych jest tzw. askary – pilnują dobytku, podczas gdy reszta rodziny przenosi się do innej, bezpieczniejszej części kraju17.

▪ Powody słabego rozwoju kraju i biedy

👨🏿 Konflikty polityczno-etniczne.

Konflikty polityczno-etniczne. Każdy kryzys w Burundi opierał się na chęci przejęcia władzy. Trwająca w latach 1993-2005 wojna domowa znacząco osłabiła kraj.  Kraj dręczony jest powtarzającymi się konfliktami na tle etnicznym, wybuchającymi w całym regionie pomiędzy ludem Tutsi i Hutu, które doprowadzają do aktów ludobójstwa. Bieda spowodowana jest głównie konsekwencjami tych wojen. Scena polityczna jest nadal podzielona18. Nieodpowiednie zarządzanie finansami i gospodarką przez władze powoduje, że większość obywateli żyje w nędzy.

⚖️ Problemy prawne.

Występuje niezgodność deklaracji systemowych z rzeczywistymi działaniami. Utrzymywane jest w mocy konstytucyjne poszanowanie podziału władzy, ale bez zachowania zasad praworządności (nadużycia władzy: przemoc względem opozycji, osób nieprzychylnych władzy). Nie ma skutecznych mechanizmów do rzeczywistej ochrony ofiar i instrumentów do zniechęcania do politycznego użycia przemocy19.

🔪 Przestępczość.

Występuje przemoc związana z różnicami etnicznymi, nielegalnymi zatrzymaniami i przymusowymi przesiedleniami; podżeganie do nienawiści wobec różnych grup burundyjskiego społeczeństwa; gwałty. Przez długi czas zezwalano na niekaralność sprawców gwałtów20.

☀ Zmiany klimatyczne.

Zmiany klimatyczne przyczyniają się do łatwiejszego rozprzestrzeniania się takich chorób, jak malaria i cholera. Erozja gleby powoduje, że wiele osób musi się przesiedlać, bo nie jest w stanie wyprodukować własnej żywności21.

🇲🇼 Malawi

Malawi to państwo we wschodniej Afryce, bez dostępu do morza. PKB per capita w tym kraju wynosi 411 dolarów22. Wskaźnik inflacji w styczniu 2022 roku wyniósł 12,1% a stopa bezrobocia w 2020 roku – 6%23. Rolnictwo stanowi około jedną trzecią PKB i 80% dochodów z eksportu. Wydajność sektora tytoniowego jest kluczem do krótkoterminowego wzrostu, ponieważ tytoń stanowi ponad połowę eksportu24. Wskaźnik umiejętności pisania i czytania wśród ludności powyżej 15-go roku życia wynosi ok. 82 proc. W Malawi występuje duży odsetek ludności zakażonej wirusem HIV/AIDS (ponad 14 proc. społeczeństwa). Średnia długość życia to 44 lata25.

▪ Powody słabego rozwoju kraju i biedy

📊 Niestabilność makroekonomiczna.

Wyniki gospodarcze kraju są słabe ze względu na niestabilność makroekonomiczną, słabą infrastrukturę, korupcję, wysoki wzrost liczby ludności oraz słabe wyniki zdrowotne i edukacyjne, które ograniczają wydajność pracy. Gospodarka jest głównie rolnicza, a około 80% ludności mieszka na obszarach wiejskich.

🤑 Korupcja.

Największym problemem tego kraju jest ciągle rosnąca korupcja ze strony władz. Rządzący nie tylko przywłaszczają sobie pieniądze, ale także nieudolnie zarządzają finansami. Powoduje to dewastację gospodarki26.

☀ Klęski żywiołowe.

Malawi leży w regionie aktywnym sejsmicznie i jest nawiedzane przez trzęsienia ziemi. Gospodarka Malawi opiera się na rolnictwie, które jest silnie uzależnione od stabilności klimatu. Do lat 90. regularne opady deszczu gwarantowały krajowi „naturalne nawadnianie”, które pozwalało na względny dobrobyt ludności. W związku z występującymi na terenie państwa suszami kilka lat temu Malawi przeszło największy kryzys energetyczny od lat. Wyłączenie prądu na jego terenach trwało do kilkudziesięciu godzin, a wszystko przez uzależnienie od energetyki wodnej. Susze doprowadziły wówczas do obniżenia poziomu wody i skutecznie pozbawiły mieszkańców tego państwa dostępu do energii elektrycznej, która i tak dociera do niewielkiego regionu kraju27.

Czy byłeś kiedykolwiek w kraju trzeciego świata?

▪ Podsumowanie

Omówione gospodarki Somalii, Burundii i Malawi głównie opierają się na rolnictwie, które jest silnie uzależnione od stabilności klimatu. Naprzemiennie występujące susze i powodzie często doprowadzają w tych rejonach do nieurodzaju. Ponadto, destabilizacja polityczna państw, nieudolne zarządzanie finansami przez rządzących i konflikty o charakterze etnicznym spowalniają rozwój gospodarczy omawianych państw.

średnia 5/5 (4 oceny)

▪ Bibliografia

1 J. Cipur, Afryka na zawsze dzika?, https://www.obserwatorfinansowy.pl/, dostęp: 24.02.2022.

5 A. Toś, Somalia: polityczne, społeczne i gospodarcze skutki upadku państwa, https://psz.pl/116-bezpieczenstwo/, dostęp: 19.02.2022.

6 https://www.gismeteo.pl/, dostęp: 23.02.2022.

7 Plaga szarańczy w Afryce. Część I – przyczyny, https://nauka.uj.edu.pl/ , dostęp: 23.02.2022.

8 https://www.europarl.europa.eu/ , dostęp: 24.02.2022.

9 Somalia, http://www.unic.un.org.pl/ , dostęp: 21.02.2022.

10 CPI 2021: Highlights and insights, https://www.transparency.org/en/, dostęp: 25.02.2022.

11P. Banasiewicz, S. Gramala, Piractwo somalijskie, https://www.wojsko-polskie.pl/, dostęp: 23.02.2022.

13 https://encyklopedia.pwn.pl/ , dostęp: 23.02.2022.

14 Afryka na zawsze dzika…op.cit.

15 https://tradingeconomics.com/, dostęp: 22.02.2022.

16 https://tradingeconomics.com/burundi, dostęp: 22.02.2022.

18 https://www.konflikty.pl/, dostęp: 25.02.2022.

19 Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 5 lipca 2018 r. w sprawie Burundi (2018/2785(RSP)) (2020/C 118/19), https://eur-lex.europa.eu/, dostęp: 28.02.2022.

20Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 5 lipca 2018 r. w sprawie Burundi (2018/2785(RSP)) (2020/C 118/19), https://eur-lex.europa.eu/, dostęp: 28.02.2022.

21 https://www.gov.pl/, dostęp: 22.02.2022.

22 Afryka na zawsze dzika…op.cit.

23 https://tradingeconomics.com/malawi/, dostęp: 25.02.2022.

25 https://www.gov.pl/web/tanzania/malawi-ie, dostęp: 25.02.2022 r.

26 Ibidem.

27 https://www.santegidio.org/, dostęp: 22.02.2022.